تبلیغات
پایه ششم - افزایش توانایی‌های ذهن با یادگیری زبان

افزایش توانایی‌های ذهن با یادگیری زبان

جمعه 16 تیر 1391 12:33 ق.ظ

نویسنده : سعیده
براساس برخی از پژوهش‌ها، خاطرات و حتی شخصیت افراد نیز می‌تواند تحت تاثیر زبانی كه فرد به آن صحبت می‌كند قرار گیرد.

انگار مغز یك فرد دوزبانه، دو ذهن كاملا متفاوت را در خود جای داده است. همه این موارد بر این نكته تاكید دارد كه زبان، نقشی اساسی در تفكر آدمی بازی می‌كند.

البته نگاه مثبت به دوزبانه بودن، پدیده جدیدی است. حداقل از قرن نوزده میلادی به این سو، متخصصان امور آموزشی به والدین هشدار می‌دادند كه دوزبانه بار آوردن بچه‌ها، موجب سردرگمی آنها شده و باعث می‌شود نتوانند هیچ كدام از آن زبان‌ها را درست مورد استفاده قرار دهند حتی در بدترین حالت، دوزبانگی را مانعی در برابر سایر جنبه‌های رشد می‌دانستند كه در نتیجه به كاهش بهره هوشی افراد می‌انجامد.

اما امروزه این نگرانی‌ها بیهوده به نظر می‌رسد. با این كه ممكن است گستره واژگان افراد دوزبانه، از هم‌سن و سالان تك‌زبانه‌شان اندكی محدودتر باشد و هنگام نام بردن اشیا كمی كندتر عمل كنند.

در واقع یك مطالعه مهم در سال 1960، به این یافته رسید كه توانایی صحبت به دو زبان، خللی در فرآیند كلی رشد ایجاد نمی‌كند حتی در مقابل، اگر سایر عواملی كه بر عملكرد تاثیر دارند ـ‌ مثل موقعیت مالی، اجتماعی و تحصیلات ـ‌ را نیز به حساب آوریم، دوزبانه‌ها در 15 تست كلامی و غیركلامی، عملكرد بهتری نسبت به افراد تك‌زبانه داشتند.....


متاسفانه تا سال‌ها به این پژوهش كم توجهی شد. با این كه بعد از آن، تعداد محدودی پژوهش دیگر نیز در مورد مزایای چندزبانه بودن به انجام رسید، اما اكثر پژوهشگران و متخصصان آموزش، همچنان به ایده قدیمی مضر بودن آن ایمان داشتند تا این كه طی سال‌های اخیر، كم‌كم توجه‌ها به سوی آن جلب شده است.

یكی از عوامل موثر در این مساله، استفاده از یك روش طیف‌نگاری با نام fNIRS است كه به پژوهشگران امكان می‌دهد فعالیت مغزی نوزادان را بررسی كنند. با كمك این روش، دانشمندان كانادایی توانستند اولین واكنش مغز نوزاد با زبان را مورد بررسی قرار دهند.

استفاده از آن سبب شد پژوهشگران، به تفاوت‌های اساسی بین نوزادانی كه تك‌زبانه بزرگ شده بودند با نوزادان دوزبانه پی ببرند.

انسان، بنا بر یك نظریه رایج، «دیناوند» به دنیا می‌آید و می‌تواند تفاوت میان صداها را در هر زبانی تشخیص دهد.

وقتی نوزاد به یك سالگی می‌رسد، احتمالا این توانایی را از دست می‌دهد و فقط بر صداهای زبان مادری اش تمركز می‌كند.

این مساله در مورد تك‌زبانه‌ها مورد قبول به نظر می‌رسد، اما یك پژوهش نشان می‌دهد نوزادان دوزبانه، در آخرین روزهای مانده به یك سالگی‌شان، در مواجهه با زبانی كاملا ناآشنا، فعالیت عصبی بیشتری نشان می‌دهند.

نوزادانی كه دوزبانه هستند، تقریبا همزمان با نوزادان تك زبانه مراحل رشد كلامی را طی می‌كنند. این مساله می‌تواند تاییدی بر این فرضیه باشد كه دوزبانه بودن، سبب تسریع رشد كودك می‌شود و نه كاهش آن.

دوزبانه بودن به افراد كمك می‌كند تا در سال‌های بعدی زندگی خود، حتی بتوانند یك زبان دیگر را راحت‌تر بیاموزند.

مطالعه دقیق‌تر پدیده دوزبانگی، سبب درك سایر نكات مثبت آن می‌شود. برخی از این نكات مثبت، طیف گسترده‌ای از توانایی‌ها را در بر می‌گیرد.

در یك پژوهش، از تعدادی كودك تك‌زبانه و دوزبانه خواسته شد تا جملاتی را كه از نظر دستور زبانی نادرست هستند، بیابند و سپس آنها را اصلاح كنند.

هر دو گروه از كودكان، جملاتی مثل «سیب روی درخت رشد می‌كنم» را اصلاح كردند، اما تفاوت‌ها در نحوه نگرش آنها به جملاتی بی‌معنی مثل «سیب روی بینی رشد می‌كند» آشكار شد.

تك‌زبانه‌ها این جمله را از نظر قواعد دستوری نادرست خواندند، حال آن كه از نظر دوزبانه‌ها این جمله درست بود.

برخی پژوهشگران بر این باورند كه نتیجه این مطالعه، بیش از آن كه نشانگر تسلط آن كودكان دوزبانه به قواعد دستور زبان باشد، نشانگر عملكرد مطلوب «سیستم اجرایی» است.

سیستم اجرایی به طیف گسترده‌ای از توانایی‌های ذهنی اطلاق می‌شود كه جلوی اطلاعات نامربوط را می‌گیرد و لذا فرد می‌تواند بر فعالیتی كه انجام می‌دهد تمركز نماید.

در این پژوهش، كودكان دوزبانه بهتر می‌توانستند بر قواعد دستوری زبان تمركز كرده و به معنای عبارات توجهی نكنند.

در مطالعاتی كه پس از این پژوهش انجام شد، باز هم دوزبانه‌ها نتایج بهتری نسبت به تك زبانه‌ها به دست آوردند.

یكی دیگر از مهارت‌های اجرایی، عبارت است از توانایی پرداختن به كارهای متفاوت بدون اشتباه گرفتن آن دو با هم، كه البته در این مهارت هم، دوزبانه‌ها سرآمد بودند.

مثلا هنگام دسته‌بندی اشیای مختلف، می‌توانستند بدون در نظر گرفتن شكل اشیاء، آنها را بر اساس رنگ دسته‌بندی كنند.

مهارت‌های اجرایی در دوزبانه‌ها بیشتر است

مهارت‌های اجرایی، تقریباً در هر كاری كه انجام می‌دهیم، از خواندن مطلب گرفته تا رانندگی، تاثیرگذار هستند. لذا بهبود بخشیدن به این مهارت‌ها، سبب انعطاف‌پذیری بیشتر ذهنی می‌شود.

اثرات مثبت دو زبانگی حتی به مهارت‌های اجتماعی ما هم گسترش می‌یابد. دو روان‌شناس در پژوهش خود دریافتند افراد دوزبانه بهتر می‌توانند خود را جای دیگری قرار دهند و احساسات و موقعیت وی را درك كنند. دلیل آن هم این است كه این افراد، بهتر می‌توانند جلوی آنچه از قبل می‌دانند را گرفته و بر دیدگاه دیگران تمركز نمایند.

اما دقیقا چه چیزی سبب می‌شود مغز افرادی كه به دو زبان صحبت می‌كنند، انعطاف‌پذیر و متمركز باقی بماند. یك پژوهش در مورد دوزبانه‌های روسی ـ انگلیسی، پاسخ این پرسش را یافت.

در این مطالعه، یكسری اشیاء را در برابر این افراد قرار دادند و یك دستگاه ویژه هم حركت چشم آنها را تحت نظر قرار داد. از افراد خواسته می‌شد پس از شنیدن نام هر شیء آن را بردارند.

نكته مهم آزمایش در اینجا بود كه برخی نامها در هر دو زبان یكی بود، فقط معنای متفاوتی داشت. مثلاً معادل روسی كلمه «ماژیك» در انگلیسی به معنای «قلم» است.

با این‌كه شركت‌كنندگان در این مطالعه در پاسخ نهایی‌شان، هرگز اشتباه نكردند، اما حركت چشم آنها نشان داد كه قبل از برداشتن شیء اصلی، مدت بسیار كوتاهی نگاهشان به شیء جایگزین می‌افتاد.

این پژوهش، اطلاعات مهمی در مورد نحوه عملكرد مغز دوزبانه در اختیار ما گذاشته و نشان می‌دهد كه در یك مغز دوزبانه، هر دو زبان برای جلب توجه می‌كوشند بنابراین مغز دوزبانه‌ها، در هنگام صحبت یا گوش دادن به رادیو، بشدت مشغول انتخاب واژه مناسب از یك زبان و جلوگیری از واژه معادل از زبان دیگر است.

این كار در واقع نوعی تمرین فوق‌العاده شناختی است. جالب است كه بسیاری از برنامه‌های «تقویت ذهن» از روشی مشابه استفاده می‌كنند. یعنی از شما می‌خواهند هنگام انجام یك تمرین، به اطلاعات منحرف كننده توجه نكنید.

دانشمندان خیلی زود پی بردند تمرینات ذهنی از این دست می‌تواند مغز را در برابر اثرات منفی افزایش سن مقاوم سازد. پژوهشگران اطلاعات 184 نفر كه دچار فراموشی بودند را بررسی كردند.

نیمی از این افراد دوزبانه بودند. نتیجه مطالعه این بود كه نشانگان فراموشی در دوزبانه‌ها، چهار سال دیرتر از هم سن و سالان تك‌زبانه‌شان پدیدار شد.

این مطالعه، سه سال بعد روی 200 نفر از افراد دچار آلزایمر تكرار شد و نتیجه آن، تاخیر پنج ساله ابتلا به آلزایمر در دوزبانه‌ها را نشان داد. حتی بعد از در نظر گرفتن عواملی مثل شغل و تحصیلات، باز هم این یافته‌ها معتبر ماند.

دو زبانگی، علاوه بر بهبود توانایی‌های مغز، می‌تواند اثرات زیادی بر رفتار افراد نیز داشته باشد. سال‌هاست پژوهشگران عصب‌شناسی و روان‌شناسی درگیر این مساله بودند كه آیا افراد دوزبانه، با صحبت به یكی از زبان‌هایشان، رفتار متفاوتی از خود بروز می‌دهند یا نه.

اما مشكل اینجاست كه نشان دادن این تفاوت در قالب آزمایش كار دشواری است. یكی از پژوهشگران سال 1964، آزمایش جالبی را ترتیب داد. او از تعدادی دوزبانه ژاپنی ـ انگلیسی خواست چند جمله ناكامل را ابتدا به یك زبان و سپس به زبانی دیگر تكمیل كنند.

نتیجه پژوهش این بود كه پاسخ همه افراد شركت‌‌كننده از یك زبان به زبان دیگر، كاملاً متفاوت بود. به عنوان مثال، شركت‌كنندگان در آزمایش، برای تكمیل عبارت «دوست خوب كسی است كه...»، در پاسخ خود به زبان ژاپنی از جمله «...به دوست خود كمك كند» را برگزیدند، اما در پاسخی كه به انگلیسی می‌دادند، جمله «...رك حرف می‌زند» را انتخاب كردند.

در واقع جوابی كه به این پرسش‌ها داده شد، مشابه جوابی است كه افراد انگلیسی یا ژاپنی‌های تك زبانه به آن می‌دادند. یافته‌های این پژوهشگر بیان‌كننده این مطلب بود كه افراد دوزبانه از دو مسیر متفاوت ذهنی استفاده می‌كنند. درست مثل این‌كه دو ذهن متفاوت دارند.

بتازگی شواهدی چند برای این نظریه یافته شده است. در یكی از آنها، از عده‌ای از افراد دوزبانه انگلیسی ـ اسپانیایی خواسته شد یك فیلم تبلیغاتی كه در آن عده‌ای زن حضور داشتند را یك بار به یك زبان و شش ماه بعد به زبانی دیگر مشاهده كنند و سپس شخصیت افراد حاضر در آن را ارزیابی نمایند.

وقتی افراد این فیلم را به زبان اسپانیایی دیدند، زنان حاضر در فیلم را مستقل و برونگرا می‌دانستند، اما با تماشای نسخه انگلیسی زبان همان فیلم، آنها را وابسته و نا‌امید خواندند. ارزیابی شركت‌كنندگان در این پژوهش، با تصویر فرهنگی موجود در هر دو فرهنگ در مورد زن انطباق دارد.

یك پژوهش دیگر هم بیانگر این بود كه دو زبانه‌های یونانی ـ انگلیسی، در مواجهه با یك داستان، بسته به زبانی كه داستان به آن روایت می‌شد، واكنش كاملا متفاوتی داشتند. در داستانی كه به یكی از زبان‌ها روایت شد، نسبت به نقش اصلی داستان احساس بی‌تفاوتی داشتند و در روایت همان داستان به زبان دیگر، پیگیر او شدند.

یكی از تفسیرهایی كه برای این مساله ارائه می‌شود این است كه هر زبان، تداعی‌كننده ارزش‌های مربوط به فرهنگی است كه هنگام یادگیری زبان تجربه می‌كنیم.

پژوهش دیگری هم از افراد دوزبانه مكزیكی خواسته بود تا ویژگی‌های شخصیتی خود را به انگلیسی و اسپانیایی بیان كنند.

در فرهنگ مكزیك، فروتنی مساله‌ای مهم دانسته می‌شود. حال آن كه در ایالات متحده، قاطعیت اهمیت بیشتری دارد.

وقتی پرسشنامه به زبان اسپانیایی ارائه شد، شركت‌كنندگان خود را بیشتر از زمانی كه همان پرسشنامه با زبان انگلیسی بود، فروتن ارزیابی می‌كردند.

اثرات مثبت یادگیری زبان دوم

 

برخی از تغییرات رفتاری را می‌توان به نقش زبان، به عنوان ساختاری كه از خاطرات حفاظت می‌كند و به آنها شكل می‌دهد، مربوط دانست.

بسیاری از پژوهش‌ها نشان می‌دهد اگر نام چیزی را بدانیم بهتر می‌توانیم آن را به خاطر آوریم. شاید به همین دلیل باشد كه نمی‌توانیم خاطرات سال‌های آغازین كودكی را به یاد آوریم.

حتی شواهدی هم موجود است كه قواعد دستوری یك زبان می‌تواند به خاطرات ما شكل دهد.

بتازگی پژوهشگری در دانشگاه استنفورد دریافت كه اسپانیایی‌زبان‌ها، در به یاد آوردن كسی كه باعث بروز یك عمل تصادفی شد ضعیف‌تر از انگلیسی‌زبان‌ها عمل می‌كنند. شاید به این دلیل كه اسپانیایی‌ها برای گفتن «فلانی گلدان را شكست»، فاعل انجام این عمل را ذكر نمی‌كنند.

این یافته شاید موید این باشد كه یادآوری خاطرات در افراد دوزبانه، به زبانی كه صحبت می‌كنند بستگی داشته باشد. در یك پژوهش ساده ولی هوشمندانه، از دو‌زبانه‌های چینی ـ انگلیسی خواسته شد به یك پرسش معلومات عمومی پاسخ دهند.

مثلا از آنها خواسته شد مجسمه‌ای را نام ببرند كه یكی از دست‌هایش را بلند كرده و به دوردست‌ها می‌نگرد.

نتیجه این بود كه وقتی این پرسش به زبان انگلیسی پرسیده شد، اكثر افراد «مجسمه آزادی» را به یاد آوردند، حال آن كه همین پرسش به زبان چینی، بیشتر پاسخ «مجسمه مائو» را به همراه داشت.

به نظر می‌رسد كه یاد آوردن خاطرات شخصی نیز این‌گونه باشد. با وجود پیشرفت‌های زیاد در این حوزه، هنوز هم پرسش‌های زیادی بی‌پاسخ مانده است.

اصلی‌ترین پرسش این است كه آیا افراد تك‌زبانه هم می‌توانند از مزایای دوزبانه بودن برخوردار شوند. اگر پاسخ به این پرسش مثبت باشد، انگیزه‌ای دوچندان به یادگیری زبان خارجی در مدارس خواهد بود.

با این‌كه در مورد دشواری‌های یادگیری یك زبان دیگر بعد از دوران كودكی بحث‌های زیادی شكل گرفته، اما شواهد حاكی از آن است كه تلاش برای این كار، بی‌شك به نتیجه می‌انجامد.

در هر سنی می‌توانید یك زبان دیگر بیاموزید و شاهد اثرات مثبت آن بر سیستم شناختی خود باشید. البته اثرات مثبت این نوع یادگیری، كمتر از دوزبانگی است، اما در هر صورت، یادگیری زبان خارجی در هر سنی به فعال نگاه داشتن ذهن كمك می‌كند.

چند زبان در دنیا داریم؟

 

تخمین‌زده می‌شود مردم دنیا به بیش از 7000 زبان مختلف صحبت می‌كنند. 90 درصد این زبان‌ها توسط كمتر از 100 هزار نفر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بیش از یك میلیون نفر به 150 الی 200 زبان صحبت می‌كنند و حتی 46 زبان، فقط یك گویشور دارد. (در علم زبان‌شناسی به افرادی كه به زبان یا گویشی تحكم می‌كنند گویشوران آن زبان یا گویش گفته می‌شود)‌ زبان‌هایی كه ریشه مشترك دارند در یك گروه قرار می‌گیرند.

به عنوان مثال، انگلیسی به آلمانی و هلندی مربوط است و همگی در دسته زبان‌های هند و اروپایی قرار می‌گیرند.

زبان‌های هند و اروپایی شامل زبان‌های رومنی، نظیر فرانسوی، اسپانیایی و ایتالیایی كه همگی از لاتین سرچشمه می‌گیرند نیز هست.

زبان فارسی از شاخه هند و اروپایی زیرشاخه هند و ایرانی و دسته زبان‌های ایرانی است. زبان‌های هند و ایرانی گستره جغرافیایی بزرگی شامل فلات ایران، قسمت‌هایی از آسیای میانه، شمال شبه ‌قاره هند و بخش‌هایی از قفقاز را در برمی‌گیرد. به طور كلی در آسیا 2200 زبان وجود دارد. این در حالی است كه اروپا فقط 260 زبان دارد.

نكته جالب این است كه همه زبان‌ها تقریبا از یك نوع ساختار گرامری استفاده می‌كنند، حتی در صورتی كه ریشه یا واژگان مشتركی هم نداشته باشند.

در جوامعی كه به خاطر موقعیت كوهستانی به یكدیگر دسترسی ندارند، زبان‌های مختلفی شكل یافته است. به عنوان مثال، پاپوآ گینه نو 832 زبان متفاوت دارد!

پر گویشورترین زبان‌های دنیا بر اساس تعداد افرادی كه آن زبان، زبان مادری یا زبان دومشان است بر اساس آمار یونسكو عبارتند از: چینی، اسپانیایی، انگلیسی، هندی، عربی، بنگالی، روسی، پرتغالی، ژاپنی، آلمانی و فرانسوی.

زبان‌های در معرض انقراض

جهانی سازی و همگن‌سازی فرهنگی سبب شده كه بسیاری از زبان‌های دنیا در خطر نابودی قرار گیرند. یونسكو 2500 زبان را كه در خطر نابودی هستند، شناسایی كرده است.

یك چهارم زبان‌های دنیا كمتر از 1000 نفر گویشور دارد و اگر این زبان‌ها به نسلی دیگر منتقل نشوند، برای همیشه از دست می‌روند.

طبق آمار یونسكو، در ایران 25 زبان در معرض انقراض است كه از آنها می‌توان به زبان تاتی (گیلان)، هورامی (كردستان)، داری (یزد و كرمان) و وفسی (مركزی) اشاره كرد.

اطلس زبان‌های در معرض انقراض دنیا به همراه جزئیات در تارنمای یونسكو به نشانی http://www.unesco.org/culture/languages-atlas/index.php موجود است.

چرا یك زبان دیگر یاد بگیریم؟

یادگیری یك زبان دیگر، توانایی‌هایمان در زبان مادری و نیز امكان كنكاش در سایر فرهنگ‌ها را بیشتر می‌‌كند.

بر اساس یك پژوهش صورت گرفته، افرادی كه در شغل‌شان از بیش از یك زبان استفاده می‌كنند، هشت درصد بیشتر از سایرین درآمد دارند! بسیاری از دانشمندان هم بر این باورند كه دانستن یك زبان دیگر قدرت ذهنی را افزایش می‌دهد.

همچنین، دوزبانه بودن می‌تواند عوارض مغزی افزایش سن را تا حدی كاهش دهد. نقل قول جالبی از نلسون ماندلا در مورد اهمیت دانستن یك زبان دیگر وجود دارد.

او می‌گوید: «اگر با فردی با زبانی كه می‌فهمد صحبت كنید، حرف‌تان به مغزش می‌رسد. اگر با او با زبان مادری‌اش صحبت كنید، حرفتان بر دلش می‌نشیند.»

یادگیری كدام زبان‌ها دشوارتر است؟

دشواری یا سادگی یادگیری یك زبان، به زبان مادری هر فرد بستگی دارد. به طور كلی، هر قدر زبان دوم از نظر واژگان، جملات، صدا‌ها و ساختار جمله، به زبان مادری و فرهنگ اجتماع هر فرد نزدیك‌تر باشد، یادگیری‌اش ساده‌تر می‌‌شود.

به عنوان مثال برای یك لهستانی زبان، یادگیری زبان‌های اسلاوی، مثل چكی یا زبان‌های آسیایی مثل ژاپنی ساده‌تر است. شباهت‌های زبان‌شناختی هم یعنی این كه برای فرد ژاپنی زبان، یادگیری چینی ساده‌تر از لهستانی خواهد بود.




دیدگاه ها : () 




آخرین ویرایش: - -



How do you get rid of Achilles tendonitis?
سه شنبه 28 شهریور 1396 04:45 ق.ظ
Hi to all, how is all, I think every one is getting more
from this web site, and your views are pleasant
in support of new viewers.
BHW
یکشنبه 27 فروردین 1396 12:47 ق.ظ
I'm now not sure where you are getting your information, but good topic.
I must spend a while finding out much more or working out more.
Thanks for wonderful information I was on the lookout for
this information for my mission.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر